Na het onweer in Nuenen: wat de bliksem met mijn thuiswerkplek deed

Het was dinsdagmiddag, kwart over vier, en boven Nuenen werd de lucht in een paar minuten zo donker dat de straatlantaarns aanfloepten. Ik zat op mijn zolderkamer aan een spreadsheet te werken toen de eerste klap kwam. Geen gerommel in de verte, maar een harde knal die je in je borstkas voelt. Het licht flikkerde één keer. Daarna was het stil, op de regen na.

Pas na een kwartier zag ik wat er aan de hand was. Mijn router knipperde oranje en kwam niet meer op. De NAS in de meterkast, waar al onze familiefoto’s en mijn werkarchief op staan, gaf geen enkel teken van leven. En mijn desktop startte wel op, maar de netwerkkaart was er gewoon mee opgehouden. De buurman twee huizen verderop, richting het Park, had hetzelfde verhaal met zijn tv en zijn slimme thermostaat.

Hoe een blikseminslag je apparatuur bereikt

Wat ik niet wist, is dat de bliksem niet op je eigen huis hoeft in te slaan om schade te doen. Bij een inslag in de buurt ontstaat er een piek op het stroomnet, en die reist via de kabels zo je woning in. Ook de coaxkabel van de tv, de glasvezel- of koperlijn naar je modem en zelfs netwerkkabels tussen apparaten kunnen zo’n piek doorgeven. Gevoelige elektronica zoals een router, een NAS of een pc met een losse netwerkkaart kan daar slecht tegen. Vaak gaat er dan één onderdeel stuk, en dat is precies wat bij mij gebeurde.

Ik wilde vooral weten hoe ik dit de volgende keer kon voorkomen. Want in een dorp met veel open land eromheen, zoals Nuenen, is een flinke onweersbui in de zomer eerder regel dan uitzondering.

Overspanningsbeveiliging in de groepenkast

Ik belde Elektricien Nuenen, omdat ik vermoedde dat het antwoord in de meterkast zat en niet in een webshop. De monteur die kwam kijken legde het rustig uit. In nieuwe installaties hoort volgens de NEN 1010 in veel gevallen een overspanningsbeveiliging in de groepenkast. Dat is een module die een piek van buitenaf afvangt en naar aarde afvoert voordat die je groepen in gaat. Mijn kast uit de jaren negentig had zoiets niet. Hij heeft er een geplaatst, en meteen gekeken of de aarding van de woning goed genoeg was, want zonder goede aarding doet zo’n beveiliging weinig.

Wat me verbaasde was zijn advies om het daar niet bij te laten. De beveiliging in de kast vangt het grove werk af, zei hij, maar bij de apparaten zelf heb je nog een tweede laag nodig.

Je thuiswerkplek zelf beschermen

Op mijn bureau staat nu een stekkerdoos met ingebouwde overspanningsbeveiliging, en daar zit ook een aansluiting voor de netwerkkabel in. De NAS hangt aan een kleine UPS, zodat hij bij een korte stroomdip netjes kan afsluiten in plaats van halverwege een schrijfactie uit te vallen. Dat laatste is voor harde schijven bijna net zo slecht als een piek. En als ik op de buienradar een onweerscel zie aankomen, trek ik de stekker van de router en de coaxkabel er gewoon even uit. Ouderwets, maar het werkt.

De belangrijkste les zat eigenlijk in de NAS. De schijven bleken achteraf nog te redden, maar ik heb twee dagen in spanning gezeten. Sindsdien gaat er elke week een back-up naar een externe schijf die bij mijn ouders ligt, plus een kopie in de cloud. Bliksem, brand of een kapotte voeding, het maakt dan niet meer uit.

Wat het me heeft gekost

Een nieuwe router, een netwerkkaart en een paar middagen gedoe. Dat valt mee, en de inboedelverzekering dekte een deel. Toen ik de rekening van Elektricien Nuenen naast de waarde van mijn werkarchief legde, was de keuze snel gemaakt. De volgende bui wacht ik af met de stekkers eruit en een gerust gevoel.